Op dit deel van de website vind u behalve deze pagina nog meer achtergrond informatie over Sri Lanka in:
Geschiedenis
De Singhalese bevolking vestigde zich aan het einde van de 6e eeuw v. Chr. in het huidige Sri Lanka, waarschijnlijk vanuit Noord India. In de 3e eeuw v. Chr. ontwikkelde zich een hoogstaande bhoeddistische beschaving, met invloedrijke koninkrijken in de steden Anuradhapura (200 v. Chr. tot 1000 n. Chr.) en Polonnaruwa (1070 tot 1200 n.Chr). In de 14e eeuw werd vanuit Zuid India een Tamil koninkrijk gevormd in het noorden. Van 1505 tot 1658 hadden de Portugezen de heerschappij over het eiland. Van 1656 tot 1796 voerde de Nederlandse V.O.C. het bewind over grote delen van het eiland. In 1796 namen de Engelsen het bestuur over. Ceylon verkreeg 4 februari 1948 als 'dominion' binnen het Britse Gemenebest de onafhankelijkheid en in 1972 werd de onafhankelijke republiek Sri Lanka uitgeroepen. In 1983 grepen de Tamils onder leiding van de Lankan Tamil Tigers of Eelam (LTTE) naar de wapens. Zij voelden zich zwaar gediscrimineerd door de Singhalese meerderheid en vochten voor een onafhankelijke Tamilstaat. De bloedige strijd heeft 65.000 mensen het leven gekost. Met Noorse bemiddeling kwam in 2002 een staakt het vuren tot stand. De vredesbesprekingen liepen echter in 2003 vast. De laatste tijd staat ook het staakt het vuren onder druk door moorden op politieke tegenstanders (m.n. door de LTTE) en beschuldigingen over en weer van schendingen van het bestand.
Staatsvorm
Sri Lanka kent een democratisch bestel met een uitvoerende, wetgevende en een onafhankelijke rechterlijke macht. Sinds het aannemen van de grondwet in 1978 bestaat er een presidentieel stelsel naar Frans model dat sterke bevoegdheden, onttrokken aan parlementaire controle, toekent aan de president. De president wordt gekozen voor een periode van 6 jaar. Het kabinet wordt voorgezeten door een premier en is verantwoording schuldig aan het parlement. Het Sri Lankaanse parlement bestaat uit één kamer. De 225 afgevaardigden worden voor een termijn van 6 jaar gekozen door 25 kiesdistricten. De maatschappij is sterk verpolitiseerd. Partijpolitieke belangen en tegenstellingen zijn daarbij belangrijker dan ideologische. Er zijn 84 (vice) Ministersposten en er is een groot ambenarenapparaat, wat inefficientie en een sterke bureaucratie tot gevolg heeft. Het Sri Lankaanse rechtssysteem is gebaseerd op Romeins-Nederlands en Brits recht. Rechters van de hogere gerechtshoven worden door de president voor het leven benoemd.
Binnenlandse situatie
De twee grootste politieke partijen in Sri Lanka zijn de Sri Lanka Freedom Party (SLFP) die een links socialistisch beleid voert onder leiding van de huidige president Mahinda Rajapakse en de meer liberale United National Party (UNP) onder leiding van Ranil Wikremasinghe. Sinds 1983 wordt de binnenlandse politiek overwegend bepaald door de strijd met de LTTE. In 1994 werden onder president Kumaratunga besprekingen ingezet over een bestandsakkoord met de LTTE, dat per 1 januari 1995 inging. Na drie maanden werd het eenzijdig opgezegd door de LTTE en werd de bloedige strijd voortgezet. De LTTE maakte daarbij als eerste ter wereld gebruik van zelfmoordcommando’s. De in 1999 herkozen president Kumaratunga werd zwaar gewond bij een aanslag. Onder de in 2001 gekozen UNP regering werd in februari 2002 wapenstilstand voor onbepaalde duur overeengekomen. Vredesbesprekingen onder bemiddeling van Noorwegen zitten echter sinds april 2003 in het slop. Er is groot wantrouwen tussen beide partijen. Onenigheid over het verloop van de vredesbesprekingen leidde in december 2003 tot een regeringscrisis. Nieuwe verkiezingen in april 2004 brachten de sociaaldemocratische SLFP opnieuw aan de macht, in coalitie met de communistisch nationalistische Peoples Liberation Party (JVP). In juni 2005 stapte de JVP uit de regeringscoalitie, omdat zij het niet eens was met het voornemen van de president om de LTTE medezeggenschap te geven in een gemeenschappelijke beheersstructuur voor tsunami hulpfondsen. De SLFP leidt nu onder de in november 2005 gekozen president Rajapakse een minderheidsregering. Sri Lanka is zwaar getroffen door de tsunami in december 2004, die aan 33.000 mensen en leven kostte en velen dakloos en zonder middelen van bestaan achterliet. De meeste slachtoffers vielen in het toch al zwaar door het conflict getroffen Tamil gebied in het Noorden en Oosten van Sri Lanka.
Minderheden / Mensenrechten
Mensenrechtenschendingen hebben vooral een relatie met het conflict. Het meest schrijnend is de inzet van kindsoldaten door de LTTE. Ondanks een samenwerkingsprogramma met UNICEF en herhaalde beloften gaat rekrutering nog steeds door.
De Tamil minderheid in het Noorden en Oosten van Sri Lanka heeft zwaar geleden onder het conflict. Wederopbouwhulp sinds het bestand in 2002 heeft nog slechts beperkt geresulteerd in een verbetering van hun lot.
Economische situatie
Met de liberalisering van de economie werd eind jaren ’70 al een start gemaakt. Het binnenlandse conflict en een halfslachtige uitvoering van de hervormingsmaatregelen leidden echter tot vertraging. Sri Lanka realiseert daardoor een groei ver beneden haar potentieel. De belangrijkste problemen zijn de inadequate infrastructuur, de hoge energieprijzen en de begrotingstekorten, die m.n. veroorzaakt worden door een omvangrijke publieke sector, subsidies op brandstoffen en verliesgevende staatsbedrijven. Externe invloeden op de economie zijn de tsunami, de hoge olieprijzen en het aflopen van het Multivezelverdrag. De exportindustrie is de meest dynamische sector, maar deze heeft een smalle basis (textiel). Regionaal zijn er grote verschillen. Zo bedroeg het BNP in Colombo in 2004 $ 2.300, terwijl de regio’s in de North Western and North Central Provinces een BNP van $ 600 realiseerden en het North East zelfs $400.
Buitenlands en veiligheidsbeleid
Goede contacten worden onderhouden met de buurlanden India en de Malediven. Met India werd in 2000 een vrijhandelsverdrag gesloten, terwijl er ook samenwerking is op defensieterrein. Met de westerse landen zijn de relaties de laatste jaren sterk verbeterd, vooral sinds de internationale gemeenschap (en m.n. Noorwegen) zich inzet voor een oplossing van het conflict. De Sri Lankaanse regering is geen voorstander van behandeling van de binnenlandse situatie in de Veiligheidsraad. Sri Lanka behoort tot de oprichters van de in 1985 gestichte ‘ South Asian Association for Regional Co-operation’ (SAARC), waar ook India, Pakistan, Bangladesh, Bhutan, Nepal en de Malediven aan deelnemen.
Bilaterale betrekkingen
De betrekkingen tussen Nederland en Sri Lanka dateren uit de periode dat Nederland via de Verenigde Oost-Indische Compagnie het gezag uitoefende in Ceylon (1658-1796). Er resten nog tamelijk veel overblijfselen van de Nederlandse periode in het huidige Sri Lanka. Een groot aantal Hollandse forten, huizen en kerken bestaat nog, evenals resten van een kanalenstelsel. Officiële diplomatieke betrekkingen bestaan sinds 1951. In 1977 werd de Nederlandse Ambassade in Colombo geopend. In 1992 werd de Ambassade van Sri Lanka in Den Haag geopend. De economische betrekkingen zijn relatief bescheiden als gevolg van de instabiele politieke situatie. De handelsbetrekkingen tussen Nederland en Sri Lanka ontwikkelen zich gunstig. Voorts is Sri Lanka voor Nederland een bijzondere partner vanwege enerzijds de langjarige relatie op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en anderzijds de cultuurhistorische banden. Sri Lanka is prioriteitsland voor het Cultureel Erfgoed programma, waaruit bijdragen worden geleverd aan projecten tot behoud van het gezamenlijke Nederlandse-Sri Lankaanse erfgoed, o.a. in de stad Galle.
In 1999 bracht De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, mevrouw Eveline Herfkens, een werkbezoek aan Sri Lanka. In maart 2001 bracht President Chandrika Bandaranaike Kumaratunga een bezoek aan Nederland. In februari 2004 bracht Minister van Economische Zaken Malindi Morogoda een bezoek aan Nederland. In februari 2005 bracht Minister van Buitenlandse Zaken Bernard Bot een bezoek aan Sri Lanka om zijn medeleven te betuigen na de tsunami ramp. In januari 2006 brachten Minister van Onderwijs Van der Hoeven en Staatsecretaris voor Europese Zaken, Nicolai, een werkbezoek aan Sri Lanka.
Sri Lanka in cijfers....
Leven in Sri Lanka
Relevante web sites
Informatie over Sri Lanka op de website van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.
